Είχα την τύχη ή ατυχία να ζήσω μια περίοδο μεγάλων εξελίξεων κατα την διάρκεια της φοίτησης μου με συνολικά 3 από τα 6 χρόνια στην σχολή να "σημαδεύονται" από αναταραχές, καταλήψεις, εντυπωσιακές συνελέυσεις, τον νέο νόμο-πλαίσιο της Γιαννάκου, "διαλόγους" και γενικότερα νταβαντούρι (το 2ο χρόνο είχαμε καταλήψεις στην Ιατρική της Αλεξανδρούπολης για τις προτινόμενες εξετάσεις στην ειδικότητα - και επί κυβέρνησης ΠαΣοΚ να σημειωθεί). Μεγάλη εμπειρία σε όλη της την διάρκεια. Πολλές συζητήσεις, με πολλούς και διαφορετικούς ανθρώπους όλων των αποχρώσεων και των απόψεων, πολλοί καυγάδες, πολλές πορείες και μετά από όλα αυτά.... τι;
Δύο χρόνια μετά από τις τελευταίες καταλήψεις και με αφορμή τον τραγικό θάνατο του Αλέξη, η κατάσταση μυρίζει πάλι μπαρούτι! Μπορώ να παραδεχτώ ότι ο Άρης Σπηλιωτόπουλος από τα πρώτα δείγματα που έχει δείξει φαίνεται περισσότερο συννενοήσιμος και περισσότερο ανοιχτός σε διάλογο από την Μαριέττα Γιαννάκου (επιτρέψτε μου να μην ασχοληθώ καθόλου με τον τραγέλαφο που ονομάζεται Ευριπίδης Στυλιανίδης), όπως επίσης και ότι ο Θάνος Βερέμης φαίνεται να έχει μάθει κάτι από την προηγούμενη οδυνηρή εμπειρία της εμπλοκής του (πόσο μάλλον που τώρα έχει και τον "μπαμπούλα" που ονομάζεται Μπαμπινιώτης πάνω από το κεφάλι του -ή δίπλα). Δεν πιστεύω όμως ότι αρκούν οι κάλες προθέσεις (που και αυτές αμφισβητούνται από πολλούς) ούτε για να πραγματοποιηθεί σωστός εθνικός διάλογος για το σύνολο των θεμάτων της παιδείας, πόσο μάλλον για να αποφασιστούν και να εφαρμοστούν οι κατάλληλες και αναγκαίες αλλαγές.
Αλλαγές! Change we can believe in... Αλλαγή εδώ και τώρα... χμ.
Λέξη που το λιγότερο έχει παραχρησιμοποιηθεί, αν όχι κακοποιηθεί πλέον. Δημοσκόπηση της MRB των ημερών δείχνει ότι πάνω από 75% των ερωτηθέντων συμφωνεί στην πρόταση "Χρειάζονται αλλαγές στον χώρο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τον τρόπο εισαγωγής στα πανεπιστήμια". Χωρίς διευκρίνηση. Τι αλλάγη; Προς ποια κατεύθυνση; Τι θέλουμε να επιτύχουμε; Τι θέλουμε να αλλάξουμε;.... Απλά και μόνο αλλαγή.
Είμαι πιθανότατα biased, προκατειλημμένος, συμφωνώ. Αλλά για να μην εκφυλιστεί και αυτός ο διάλογος όπως οι προηγούμενοι, μεγάλη σημασία έχει να ξεκαθαριστούν όλα αυτά. Όπως επίσης και να αντιληφθούμε ότι αλλαγή στην παιδεία χρειάζεται από το νηπιαγωγείο μέχρι και το πλαίσιο των διδακτορικών (ένα θέμα που θα το πιάσω σύντομα γιατί με επηρεάζει άμεσα και δεν υπάρχει ενημέρωση στον κόσμο για τις αλλαγές που πέρασαν τον Σεπτέμβρη). Δεν θα προκαταλάβω όμως κανέναν και δεν θα κρίνω πριν ενημερωθώ. Δεν θα κρίνω πριν διαβάσω καλά τις προτάσεις του Βερέμη, τις προτάσεις της ΟΛΜΕ, των κομμάτων και πριν δω την στάση του νέου υπουργού Παιδείας.
Ας εγκαινιάσουμε και εμείς λοιπόν τον διάλογο για την παιδεία.
Ο επόμενος κύκλος αναρτήσεων θα αφιερωθεί σε αυτό το πεδίο, την παιδεία δηλαδή στην Ελλάδα, την ανώτατη εκπαίδευση, τις προτεινούμενες αλλαγές, τις απαιτούμενες αλλαγές, από την αρχή ως το τέλος. Και για αρχή (κάπου να ξεκινήσουμε, τουλάχιστον πριν αποκτήσουμε και μια πιο ευρεία εικόνα) παραθέτω ένα άρθρο που έγραψα πριν 2 χρόνια, μεσουρανούσης της αναταραχής στα πανεπιστήμια τότε, με την οπτική του (συνδικαλισμένου) φοιτητή τότε, και με τις απόψεις και τις παραστάσεις που είχα εκείνη την περίοδο.
Εφημερίδα "ΧΡΟΝΟΣ" Σάββατο 17 Φεβρουαρίου 2007 , Εφημερίδα "ΠΕΡΑΙΑ" Φεβρουάριος 2007
Το στοίχημα της παιδείας
Το γυαλί της τηλεόρασης
Η συντριπτική πλειοψηφία των πανεπιστημιακών τμημάτων στη χώρα μας βρίσκονται εδώ και ένα μήνα υπό κατάληψη. Όχι από κουκουλοφόρους, όχι από αναρχικούς, όχι από εγκληματίες. Αλλά από τα παιδιά της χώρας, τους φοιτητές, που κάθε εβδομάδα, και σε κάθε τμήμα ξεχωριστά, αποφασίζουν στις συνελεύσεις τους, με δημοκρατικές διαδικασίες (πιο δημοκρατικές τουλάχιστον από τις διαδικασίες της ελληνικής βουλής), τι θα πράξουν. Και πέρνουν αγωνιστικές αποφάσεις, με σαφή πολιτικά πλαίσια και θέσεις.
Οι φοιτητές, όπως και τον περασμένο Μάιο και Ιούνιο, αποφασίζουν να απορρίψουν την πρόταση για αναθεώρηση του άρθρου 16 του συντάγματος, να απορρίψουν τις προτάσεις για τον νέο νόμο-πλαίσιο λειτουργίας των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, να μην δεχτούν αμφισβήτηση του ασύλου και των δικαιωμάτων τους. Τι σημαίνει αυτό; Πως η βάση και ο αποδέκτης όλων των «μεταρρυθμίσεων» που προτείνονται, δηλαδή αυτοί που τους αφορά άμεσα και περισσότερο από όλους τους αυτοδιοριζόμενους θεματοφύλακες ή πολέμιους του δημοσίου πανεπιστημιίου, δεν αξιολογεί ως θετικές τις αλλαγές που έχουν προταθεί. Η σημασία αυτού μπαίνει σε δεύτερη μοίρα όμως στα δελτία των ειδήσεων των 8 – από όπου ενημερώνεται δηλαδή και ο μέσος πολίτης της χώρας μας.
Εκεί κυριαρχεί ο φόβος για την απώλεια της εξεταστικής περιόδου, η ιερή οργή φοιτητών που θέλουν να ανοίξουν οι σχολές, οι παρεμβάσεις κάθε λογής απληροφόρητου αλλά βροντερόφωνου πολιτικού και η διαστρέβλωση της αλήθειας. Γιατί η αλήθεια είναι πως από τους χιλιάδες που συμμετέχουν σε κάθε συλλαλητήριο, 20 με 30 θα κάνουν επεισόδια. Από τους χιλιάδες που μετέχουν στις καταλήψεις, μια μικρή ομάδα ανθρώπων είναι οι αναρχικοί, οι «κουκουλοφόροι», οι περιθωριακοί. Και ας μην πούμε πόσοι από αυτούς παρουσιάζονται τακτικά στην ασφάλεια για να πάρουν οδηγίες...
Δυναμικές μειοψηφίες και ανασφαλείς πλειοψηφίες
Όλοι – ανεξαιρέτως – οι φοιτητές θέλουμε τις σχολές ανοικτές, θέλουμε να παρακολουθήσουμε τα προγράμματα μας, να δώσουμε εξεταστική, να περάσουμε μαθήματα, να τελειώνουμε την σχολή μας. Οι λίγοι οργισμένοι συνδικαλιστές της ΔΑΠ που εμφανίζονται στα τηλεοπτικά παράθυρα, δεν έχουν το μονοπώλιο στην αγωνία και ούτε απαραίτητα το μεγαλύτερο συμφέρον να πάρουν το πτυχίο τους. Μόνο που οι φοιτητές έχουν σταθμίσει προσεκτικά το τι θα χάσουν. Δικαιολογίες τους προσάπτεται ότι βρίσκουν. Το καλοκαίρι ήταν το μουντιάλ, τον Οκτώβρη η κούραση από την διπλή εξεταστική, τώρα τι;
Η πραγματικότητα είναι ότι όλοι γνωρίζουν ότι οι σπουδές «πάνε πίσω», ότι κάποιες ημερομηνίες εξεταστικών θα χαθούν, άλλες θα μετατεθούν σε λιγότερο ευνοϊκές ημερομηνίες. Μόνο που το τίμημα είναι πολύ μικρό σε σχέση με το τι θα πληρώσει το πανεπιστήμιο και οι νέοι επιστήμονες που θα βγουν στην εργασία σε λίγα χρόνια, αν περάσουν οι αλλαγές. Ακόμη μικρότερο σε σχέση με το τι θα τραβήξουν αυτοί που θα εισαχθούν στις σχολές τότε. Και οι φοιτητές δέχονται καθημερινά να το πληρώσουν, εν γνώσει τους. Κανείς δεν τους το επιβάλλει.
Η συντηρητική παράταξη της ΔΑΠ όντως αποτελεί την σχετική πλειοψηφία στο ελληνικό πανεπιστήμιο. Σχετική, γιατί όταν το 60% των φοιτητών ψηφίζουν κάτι άλλο στις φοιτητικές εκλογές, μόνο σχετική μπορεί να είναι η έννοια της πλειοψηφίας της. Αυτό φαίνεται όταν οι «μειοψηφίες», κατά την δήλωση της υπουργού Παιδείας, συσπειρώνονται γύρω από κοινά προβλήματα, κοινές δράσεις, κοινό λόγο, κοινούς αγώνες και ορίζουν την δυναμική των κινητοποιήσεων. Αυτό φαίνεται από το τέχνασμα της συντηρητικής παράταξης να οχυρώνεται τελευταία πίσω από πλαίσια χωρίς πολιτική αιτιολόγηση, μόνο με ένα αίτημα να ανοίξει η εκάστοτε σχολή – όταν βέβαια μπαίνουν στις συνελεύσεις – δείχνοντας την μεγάλη ανασφάλεια που τους προκαλεί να εκθέσουν τις (άνωθεν δωσμένες) θέσεις τους.
Η αριστερά, η «υψηλή πολιτική» και η μεταρρύθμιση
Δεν υπάρχει φοιτητής τον οποίο να ικανοποιεί η κατάσταση που έχει περιέλθει το πανεπιστήμιο, η ποιότητα των σπουδών του ή όλα τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει από την στιγμή που θα περάσει στην σχολή που θέλει (αν περάσει κιόλας εκεί που θέλει – αλλά αυτό είναι λίγο διαφορετική ιστορία, όχι άσχετη, αλλά διαφορετική). Δεν βρίσκει σωστά συγγράματα, δεν βρίσκει εργαστήρια, αίθουσες, καθηγητές, διαφάνεια στις εξετάσεις, εξοπλισμούς, πρακτική εφαρμογή, ερευνητικά προγράμματα. Δεν του παρέχεται δωρεάν παιδεία όταν πρέπει να πληρώσει για την διαμονή του στην πόλη που πέρασε, για κάποια συγγράμματα και για σημειώσεις. Αυτά και πάρα πολλά ακόμη. Αλλά τι του προτείνεται;
Να κοπούν οι αιώνιοι; Δεν προσθέτουν ούτε ευρώ στον προϋπολογισμό – μια θέση στο αμφιθέατρο πιάνουν όταν δίνουν μάθημα. Να θεσμοθετηθούν προαπαιτούμενα; Είτε τα περάσει είτε όχι, να μάθει κάτι δεν πρόκειται όταν μάθημα δεν γίνεται. Άσε που θα πρέπει να προσέχει τον τάδε καθηγητή που «κόβει» χωρίς λόγο, ή να μην τον «βάλει στο μάτι» ο δείνα που είναι λίγο περίεργος. Τα πολλαπλά συγράμματα; Ενδιαφέρον, αλλά τι του εξασφαλίζει ότι ο καθηγητής δεν θα «κόβει» όποιον δεν διάβασε (βλέπε: προμηθεύτηκε) το δικό του; Καθολική ψηφοφορία στις πρυτανικές; Σωστά, αυτό καίει τον μέσο φοιτητή, αν θα ψηφίσει στις πρυτανικές (παρόλο που η πρόταση αυτή, σε συνδυασμό με την ισότιμη εκπροσώπηση φοιτητών και μελών ΔΕΠ, λύνει όντως πολλές παθογένειες του πανεπιστημιακού χώρου. Απλά δεν είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα). Ιδιωτικά πανεπιστήμια;...
Κάπου εκεί ο μέσος φοιτητής (του οποίου την πορεία σκέψης παρακολουθήσαμε) αγανακτεί, λέγοντας «καλά εδώ δεν βελτιώνουμε το δημόσιο, εδώ ασχολούμαστε με ανοησίες και θα μας φέρουν και ιδιωτικά;». Κάπου εκεί σκέφτεται ότι τον εμπαίζουν, χωρίς να προτείνουν καμμία ουσιαστική βελτίωση και αντιδράει. Και αυτό έχει σημασία. Κάπου εκεί η αριστερά συσπειρώνει όλη την αγανάκτηση, κάπου εκεί οι φοιτητές βγαίνουν στον δρόμο με σύνθημα το «ΟΧΙ». Γιατί αν η κυβέρνηση είχε ακολουθήσει όντως πολιτική σημαντικών μεταρρυθμίσεων στην παιδεία, αν είχε προτείνει ουσιαστική αλλαγή και βελτίωση, αν χρηματοδοτούσε τα τραγικά υποχρηματοδοτούμενα ιδρύματα, αν φρόντιζε για το μέλλον του δημοσίου πανεπιστημίου, η τύχη του άρθρου 16 θα ήταν διαφορετική.
Το άρθρο 16 χρειάζεται αναθεώρηση, κατά γενική ομολογία. Πρέπει να διασφαλίσει τον δημόσιο χαρακτήρα του πανεπιστημίου, να εξασφαλίσει την αυτονομία του και την χρηματοδότηση του. Το δημόσιο πανεπιστήμιο χρειάζεται αλλαγές άσχετα με το αν θα γίνουν ιδιωτικά ή μη-κρατικά πανεπιστήμια. Αλλά το άρθρο 16 δεν χρειάζεται αυτήν την αναθεώρηση. Το πρόβλημα της παιδείας δεν είναι αν θα γίνουν ιδιωτικά πανεπιστήμια. Καλή η υψηλή πολιτική του ΠαΣοΚ, που θέλει, και να τα διασφαλίσει όλα αυτά, και να θέσει και προοδευτικό πλαίσιο λειτουργίας μη-κρατικών ιδρυμάτων, αλλά η πραγματικότητα το προσγείωσε απότομα: δεν είναι εκεί το «ζουμί» της υπόθεσης.
Το στοίχημα
Οι κινητοποιήσεις ίσως να ξεκινούν από λανθασμένη βάση, έχουν όμως υποχρέωση να καταλήξουν σωστά. Κόντρα στις επιταγές (με όλες τις πιθανές έννοιες) της κυβέρνησης, δεν πρέπει να βρίσκεται ένα παγερό, απρόσωπο και αβαθές «όχι», αλλά μια ολοκληρωμένη δράση προς την κατεύθυνση που πρέπει να λάβει η συζήτηση για το μέλλον του πανεπιστημίου. Οι καταλήψεις δεν πρέπει να είναι αυτοσκοπός, αλλά να υπηρετούν ένα σχέδιο, τον σκοπό της βελτίωσης της παιδείας. Το στοίχημα των αντιδρούντων είναι να ενημερώσει τον κόσμο, την κοινωνία, για το τι πραγματικά συμβάινει στα πανεπιστήμια, τι θέλουν να μας επιβάλουν, για το τι αντιπροτείνουμε. Και το στοίχημα της παιδείας στην Ελλάδα είναι να προχωρήσει πραγματικά μπροστά, όταν τόσοι πολλοί (εκατέρωθεν) θέλουν να την κρατήσουν πίσω.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου