We're all living in America (...America is wunderbar)

Κοιτώντας παλιότερα άρθρα μου, ψάχνοντας ποια από αυτά είναι κατάλληλα για να ανεβάσω σε αυτό το blog, διαπίστωσα ότι ένα μάλλον προσφιλές μου θέμα είναι οι εκλογές στις ΗΠΑ. Μιας και ο νέος πλανητάρχης ορκίστηκε μόλις πρόσφατα (με ελπίδες και προσδοκίες ότι θα εγκαταλείψει το αυτοκρατορικό στυλ του προκατόχου του) παραθέτω δύο άρθρα με διαφορά 3 χρόνων ή μιας ολόκληρης εποχής.


PASPMED Απρίλιος 2005, τέυχος 4

Εκλογές στην Αμερική

Το παράδοξο της αντιδημοκρατικότητας του εκλογικού συστήματος στις ΗΠΑ
ή Ποτέ ξανά τόσοι λίγοι άνθρωποι δεν αποφάσιζαν για την μοίρα τόσων πολλών

Παραφράζοντας την γνωστή ρήση του Γοϋίνστον Τσώρτσιλ μπορούμε μόνο να πλησιάσουμε το μέγεθος της ειρωνείας: η χώρα που «ενδιαφέρεται» πιο πολύ στις μέρες μας για την «εκδημοκράτιση» όλων των καθεστώτων, έχει ένα εκλογικό σύστημα που μπορεί να χαρακτηριστεί άνετα αντιδημοκρατικό. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι το 2000 ο Μπους ,όταν χρίστηκε για πρώτη φορά πρόεδρος των Η.Π.Α. ΔΕΝ είχε περισσότερες ψήφους από ότι ο αντίπαλος του Γκορ.

Αν αυτό το γεγονός αφορούσε κάποια τριτοκοσμική χώρα σίγουρα δεν θα απασχολούσε παρά μόνο πολύ λίγους ανθρώπους. Όταν αυτό συμβαίνει στην χώρα που αποτελεί αυτή την στιγμή την μόνη παγκόσμια υπερδύναμη (μέχρι τουλάχιστον να χειραφετηθεί η Ευρώπη ως σύνολο ή να αντιληφθεί την σημασία των αριθμών η Κίνα) και έχει αυτοχριστεί παγκόσμιος χωροφύλακας τότε πρέπει να ανησυχούμε.

Η αντιδημοκρατικότητα του συστήματος δεν είναι τυχαία – αντιθέτως βασίζεται σε μια λογική κοινή στην χώρα αυτήν: «ο νικητής τα παίρνει όλα». Όταν ένας υποψήφιος κερδίσει τις περισσότερες ψήφους σε μια πολιτεία (όχι την πλειοψηφία) κερδίζει όλους τους εκλέκτορες αυτής της πολιτείας στο λεγόμενο εκλεκτορικό σώμα. Αυτό συγκροτείται από τους εκλέκτορες όλων των πολιτειών ανάλογα με τον πληθυσμό τους και ψηφίζει για τον πρόεδρο. Δηλαδή όχι μόνο ο πρόεδρος δεν εκλέγεται άμεσα από τους ψηφοφόρους αλλά δεν υπάρχει άμεση αντιστοιχία μεταξύ της λαϊκής ψήφου και της αντιπροσώπευσης της. Τα παραδείγματα μπορούν να το επιβεβαιώσουν.

Το 1996 ο Ρος Περό – ανεξάρτητος υποψήφιος για την προεδρία – πήρε το 8% της λαϊκής ψήφου και δεν πήρε κανένα εκλέκτορα. Απλά δεν βγήκε πρώτος σε καμία πολιτεία.

Το 2000 ο Αλ Γκορ με 48,4% της λαϊκής ψήφου έχασε την προεδρία από τον Μπους που με 47,4% !!! κέρδισε με λίγες χιλιάδες ψήφους την πολιτεία της Φλόριδα και με αυτήν, την πλειοψηφία στο εκλεκτορικό σώμα.

Όχι όμως απροβλημάτιστα. Το 2000 σωρεία καταγγελιών έγιναν για νοθεία σε αυτήν την πολιτεία (ο κυβερνήτης της ήταν συγγενής του Μπους) με αποτέλεσμα να σταλούν οι ψήφοι για επανακαταμέτρηση και να αποφασίσει για την νομιμότητα της διαδικασίας το Ανώτατο Δικαστήριο … και όπως λένε οι Αμερικανοί the rest is history. Το ντοκυμαντέρ του Μαικλ Μουρ Φάρεναιτ 9/11 απεικονίζει με μελανά χρώματα στην αρχή της αυτό το «πραξικόπημα».

Τεράστια κενά στην διαφάνεια των εκλογών αφήνει το γεγονός ότι κάθε πολιτεία ακολουθεί τον δικό της εκλογικό νόμο, τις δικές της πρακτικές ενώ στην ουσία δεν ελέγχεται από κανένα. Στο πρόσφατο θρίλερ των εκλογών του Σεπτεμβρίου για πρώτη φορά η πολιτεία της Φλόριδας δέχτηκε διεθνείς παρατηρητές να εποπτεύσουν την διαδικασία. Αυτήν την πρακτική επιβάλλουν κατά κόρον οι ΗΠΑ σε όλες τις μεθοδευμένες από αυτές εκλογικές αναμετρήσεις ανά τον πλανήτη. Ταπείνωση;... Ίσως αν τους ένοιαζε.

Τα κενά στην δημοκρατία τους δεν τελειώνουν εκεί. Ανεξάρτητοι υποψήφιοι και μικρά κόμματα με διαφορετική ιδεολογία έχουν αντιπροσώπευση, δεν έχουν λόγο, συνεπώς δεν έχουν λόγο ύπαρξης. Πόσοι έχουν ακούσει ποτέ τους Σοσιαλιστές στην Αμερική;… και όμως έχουν και διεύθυνση στο internet… Οι διαφορετικές φωνές πνίγονται στον βωμό του «πολιτικά ορθού». Με συνέπεια πολύ απλά να μην ενδιαφέρονται και τελικά να μην ψηφίζουν.

Α ναι… η ψήφος δεν είναι υποχρεωτική στις ΗΠΑ. Το αποτέλεσμα είναι 50 εκατομμύρια άνθρωποι (το εκλογικό σώμα των Δημοκρατικών ή των Ρεπουμπλικανών) να εκλέγουν πρόεδρο για 300 εκατομμύρια ανθρώπους… και πλανητάρχη για 5 δισεκατομμύρια.

Αυτό καθιστά αυτόματα την ψήφο των lobby τον πιο σημαντικό παράγοντα για την εκλογή του νέου προέδρου. Η εκλογή γίνεται αυτόματα ένα παζάρι, όπου οι υποψήφιοι πλειοδοτούν για την στήριξη των lobby. Όλων πλην ενός.

Το εκλογικό σύστημα αυτό λόγω της ιδιομορφίας του ακυρώνει την ψήφο των μαύρων. Οι αφροαμερικανοί ψήφισαν κατά 65% στις τελευταίες εκλογές το Δημοκρατικό κόμμα, το 80% όμως αυτών βρίσκεται σε πολιτείες που «έβγαλαν» Ρεπουμπλικάνους. Στην ουσία η ψήφος αυτού του μέρους του εκλογικού σώματος παραγκωνίζεται και παραγκωνίστηκε και στις τελευταίες εκλογές προς όφελος της πιο συντηρητικής διακυβέρνησης που είχε ποτέ η Αμερική.

Είναι ευχάριστο το ότι έχουν αρχίσει συζητήσεις στην χώρα για την ανάγκη αναδιαμόρφωσης του συστήματος, που εντάθηκαν μετά την εκλογή του 2000. Αν παρατηρήσει κάποιος όμως τα fora σκέψης και προβληματισμό πάνω στο θέμα, μετά τις εκλογές φέτος μόνο θετικό δεν είναι το κλίμα. Και μέχρι αυτοί που τους αφορά άμεσα (οι Αμερικανοί) να ευαισθητοποιηθούν, ο κόσμος όλος θα υπομένει τις συνέπειες της επιλογής 50εκατομμυρίων ανθρώπων.

PASMED Απρίλιος 2008, τεύχος 7

Ο Θείος Σαμ ψηφίζει στον βωμό του “πολιτικά ορθού”

“Συνήθως όταν βλέπουμε έναν μαύρο ή μια γυναίκα πρόεδρο, ένας αστεροειδής ετοιμάζεται να χτυπήσει το άγαλμα της Ελευθερίας” - Τζον Στιούαρτ στην απονομή των Όσκαρ

Μετά από 2 θητείες του George W. Bush, γνωστού απεσταλμένου του Θεού στην γη, η Αμερική επιστρέφει στον αστερισμό του politically correct. Με τύψεις, μάλλον, αλλά και μια γενικευμένη απογοήτευση για την κατηφόρα της οικονομίας και της διεθνούς θέσης της Αμερικής. Και το αποτέλεσμα; Οι Δημοκρατικοί μετά από την ανώριμη επιλογή του Αλ Γκορ το 2000 και την άχρωμη, άοσμη και ελαφρά ρεπουμπλικανική επιλογή του Τζον Κέρρυ το 2004 θα στείλουν στην κάλπη έναν νεαρό, μαύρο βουλευτή ή μια γυναίκα ή, πολύ πιθανώς, και τους δύο. Απέναντι σε έναν υπέργηρο, λιγότερο συντηρητικό από ότι συνήθως και κατά γενική ομολογία καταδικασμένο σε αποτυχία Ρεπουμπλικάνο υποψήφιο.

Η πρώτη αντίδραση της αμερικανικής κοινής γνώμης σε αυτό το διαμορφούμενο σκηνικό, φυσική, αναμενόμενη και αποδεκτή, ήταν η έκπληξη, ο ενθουσιασμός των μέσων μαζικής ενημέρωσης και οι πιο ακριβές καμπάνιες που έγιναν ποτέ. Οι αμερικανικές εκλογές το ερχόμενο φθινόπωρο, γνωστό πανηγύρι, θα είναι οι πιο λαμπρές και μαζικές στην νεότερη ιστορία. Παρένθεση: όταν λέμε μαζικές, ζήτημα θα είναι να ψηφίσουν 120-140 εκατομμύρια αμερικάνοι.

Αλλά κάπου εδώ τελειώνει και το παραμύθι. Ίσως η προεκλογική συζήτηση να έχει μπει αρκετά πιο βαθιά από ότι στο παρελθόν στα προβλήματα των ΗΠΑ, στην αναδιαμόρφωση της εξωτερικής τους πολιτικής, στην παραπαίουσα οικονομία, μέχρι και σε ένα βαθμό στο κοινωνικό κράτος. Αλλά όλα αυτά επισκιάζονται από την εικόνα, το glam, την επιφάνεια. Το ζητούμενο δεν είναι αν θα καθιερωθεί κατώτερος μισθός, αλλά αν θα έχουμε τον πρώτο μαύρο ή την πρώτη γυναίκα πρόεδρο των ΗΠΑ. Δεν είναι αν θα αποσυρθούν τα στρατεύματα από το Ιράκ, αλλά αν ο Ομπάμα έχει αρκετή εμπειρία ή αν η Κλίντον είναι αντιπαθητική. Το hype που αναπτύχθηκε με την σύγκρουση των δύο δημοκρατικών υποψηφίων, εξαντλεί τις δυνατότητες σοβαρής πολιτικής συζήτησης και αντιπαράθεσης ιδεών, σε απροσδιόριστα “οράματα”, ασαφή “προγράμματα” και μια έολη “αλλαγή”.

Πόσοι πραγματικά αμερικανοί ψηφοφόροι ξέρουν τις θέσεις του Μπάρακ Ομπάμα; Και πόσο περισσότερο τους νοιάζει από την στήριξη που του παρείχε απλόχερα η Όπρα; Πόσο απέχουν οι θέσεις του από αυτές της πρώην πρώτης κυρίας Κλίντον; Που διαφωνούν πέρα από το ποιος από τους δύο πρέπει να είναι πρόεδρος και ποιος αντιπρόεδρος σε ένα ενδεχόμενο κοινό ψηφοδέλτιο; Μια νεαρή μαύρη ψηφοφόρος, ρωτήθηκε στο δρόμο, σε ζωντανή τηλεοπτική σύνδεση, τι σκοπεύει να ψηφίσει από τη στιγμή που είναι και μαύρη και γυναίκα. Το σοκ της ήταν μάλλον λιγότερο από αυτό του παρουσιαστή όταν αποκρίθηκε με ειρωνεία ότι πάλι καλά που της έθεσαν το πραγματικό δίλημμα των εκλογών- νόμιζε, βλέπετε, πως είχε κάτι να κάνει με την δημόσια υγεία και την ανεργία.

Για να μην μηδενίσουμε τα πάντα, με λίγο ψάξιμο κάποιος μπορεί να βρει τις θέσεις και τα προγράμματα όλων των υποψηφίων. Το ίντερνετ είναι ίσως το μόνο μέσο όπου διατίθενται σε έκταση και πλήρη ανάλυση, και όπου κάποιος μπορεί να εμπλακεί σε πολιτικές αντιπαραθέσεις και συζητήσεις. Στο ρόλο της ενημέρωσης οι πρωταγωνιστές πλέον είναι τα fora, τα blogs, τα wiki, και διάφορα ειδησεογραφικά sites, αφήνοντας στα κλασσικά μέσα μαζικής ενημέρωσης στην Αμερική το ρόλο του διασκεδαστή, στην καλύτερη περίπτωση, ή του προπαγανδιστή στη χειρότερη.

Το θετικό μήνυμα που μπορεί να κρατήσει ο υπόλοιπος κόσμος είναι ότι στα προγράμματα των δύο επικρατέστερων μελλοντικών προέδρων της Αμερικής διαφαίνεται μια πολύ πιο φιλελεύθερη στάση σε σχέση με την υπερσυντηρητική διακυβέρνηση του Μπους. Πρέπει να τονιστεί πως και τα δύο μεγάλα κόμματα στις ΗΠΑ κινούνται στο δεξιό φάσμα της οικονομίας, με τους Δημοκρατικούς να ασπάζονται όμως τον κοινωνική προστασία και εν μέρει τον κρατικό παρεμβατισμό (όπου συμφέρει βέβαια τα προϊόντα τους). Οι κυριότερες διαφορές Δημοκρατικών-Ρεπουμπλικανών βρίσκονται στις φιλελεύθερες απόψεις των πρώτων και οι συντηρητικές των δεύτερων για την κοινωνία. Για την Ευρώπη μπορεί το Δημοκρατικό κόμμα να ήταν ένα κλασσικό νεοφιλελέυθερο (δεξιό) κόμμα των βορείων χωρών, για την Αμερική όμως είναι σχεδόν “αριστερά”. Δεν πρέπει να ξεχνάμε άλλωστε ότι ο πρώην πρόεδρος Κλίντον είχε συγκροτήσει το forum παγκόσμιας προοδευτικής διακυβέρνησης σε κοινή προσπάθεια με τις τότε νεοεκλεγέντες προοδευτικές (αρχικά) κυβερνήσεις στην Ευρώπη (Σρέντερ, Μπλερ).